23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał istotny wyrok dotyczący sposobu naliczania odsetek w umowach kredytu konsumenckiego. W sprawie C-744/24 Trybunał zakwestionował praktykę polegającą na oprocentowaniu nie tylko kwoty kredytu udostępnionej konsumentowi, lecz również środków przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem.
Rozstrzygnięcie ma znaczenie dla osób, których bank finansował prowizję, ubezpieczenie lub inne koszty kredytu, a następnie naliczał od tych kwot odsetki.
Czy wyrok oznacza możliwość odzyskania części zapłaconych pieniędzy? Czy daje podstawę do zastosowania sankcji kredytu darmowego? Odpowiedź zależy od konstrukcji konkretnej umowy i rodzaju stwierdzonych naruszeń.
Wyrok zapadł w sprawie C-744/24, P.W. przeciwko Bankowi Polska Kasa Opieki S.A., na skutek pytań prejudycjalnych skierowanych przez Sąd Rejonowy we Włodawie.
Spór dotyczył kredytu konsumenckiego, którego część została przeznaczona na sfinansowanie składki ubezpieczeniowej. Bank naliczał odsetki zarówno od kwoty udostępnionej kredytobiorcy, jak i od kwoty służącej pokryciu kosztów ubezpieczenia.
Trybunał uznał, że przepisy dyrektywy 2008/48/WE sprzeciwiają się postanowieniom umownym przewidującym stosowanie stopy oprocentowania również do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu, wchodzących w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta.
Podstawowe znaczenie ma tutaj rozróżnienie dwóch pojęć: całkowitej kwoty kredytu i całkowitego kosztu kredytu.
Pierwsze odnosi się do środków oddanych konsumentowi do dyspozycji. Drugie obejmuje koszty ponoszone w związku z kredytem, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach.
Są to odrębne kategorie prawne. Nie można traktować kosztu kredytu jako części kapitału stanowiącego podstawę naliczania odsetek tylko dlatego, że bank zdecydował się ten koszt sfinansować.
W praktyce bankowej spotykane są umowy, w których kredytodawca udostępnia określoną sumę na potrzeby konsumenta, a jednocześnie dolicza do finansowania prowizję albo składkę ubezpieczeniową.
Załóżmy przykładowo, że konsument potrzebuje 40 000 zł, natomiast koszt ubezpieczenia wynosi 4 000 zł. Bank finansuje oba elementy i ustala harmonogram spłaty, naliczając oprocentowanie od 44 000 zł.
W takim rozwiązaniu kredytobiorca płaci odsetki nie tylko od środków przeznaczonych na własne potrzeby, ale również od kosztu związanego z uzyskaniem kredytu.
W świetle wyroku C-744/24 taka konstrukcja może być niezgodna z prawem unijnym, jeżeli oprocentowana kwota stanowi koszt kredytu w rozumieniu dyrektywy.
Nie oznacza to, że samo pobranie prowizji albo składki ubezpieczeniowej zostało zakazane. Wyrok odnosi się do określonego sposobu ich oprocentowania, a nie do generalnej dopuszczalności wszystkich opłat kredytowych.
To jeden z istotnych elementów rozstrzygnięcia.
W sprawie rozpoznawanej przez TSUE ubezpieczenie zostało określone jako dobrowolne. Jego wykupienie nie było bezwzględnym warunkiem uzyskania kredytu, jednak pozwalało kredytobiorcy skorzystać z niższej stopy oprocentowania.
Trybunał zwrócił uwagę, że w takim przypadku ubezpieczenie było wymagane do uzyskania kredytu na warunkach przedstawionych w ofercie. W konsekwencji jego koszt należało uwzględnić w całkowitym koszcie kredytu ponoszonym przez konsumenta.
Ma to znaczenie dla umów, w których bank formalnie pozostawiał kredytobiorcy wybór ubezpieczenia, ale od jego zawarcia uzależniał korzystniejsze warunki finansowania.
Samo nazwanie produktu ubezpieczeniowego „dobrowolnym” nie przesądza zatem o jego kwalifikacji prawnej.
Należy ustalić rzeczywisty charakter ubezpieczenia, jego związek z warunkami oferty oraz sposób finansowania i oprocentowania składki.
Wyrok TSUE otwiera istotny kierunek argumentacji prawnej dla konsumentów kwestionujących sposób naliczania oprocentowania.
Jeżeli bank pobierał odsetki od kwot stanowiących koszty kredytu, można rozważyć zakwestionowanie takich postanowień i dochodzenie odpowiedniego rozliczenia.
W zależności od okoliczności możliwe może być żądanie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, w szczególności odsetek naliczonych od kosztów kredytu.
Nie istnieje jednak jedna kwota zwrotu właściwa dla wszystkich kredytobiorców. Istotne są wysokość i charakter finansowanych kosztów, okres kredytowania, stosowane oprocentowanie, harmonogram spłat oraz faktycznie dokonane płatności.
Wyrok prejudycjalny TSUE nie jest również wyrokiem zasądzającym pieniądze na rzecz każdego konsumenta, który zawarł podobną umowę.
Trybunał rozstrzyga zagadnienie wykładni prawa unijnego. Ocena indywidualnych roszczeń i skutków określonych postanowień umownych należy do sądu rozpoznającego konkretną sprawę.
Nie należy utożsamiać tych dwóch zagadnień.
Sankcja kredytu darmowego jest instytucją prawa polskiego przewidzianą w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. W określonych przypadkach pozwala konsumentowi zwrócić kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy, z uwzględnieniem wyjątków ustawowych.
Możliwość zastosowania tej sankcji zależy jednak od wystąpienia naruszeń objętych katalogiem ustawowym.
Wyrok C-744/24 dotyczył zgodności sposobu oprocentowania kosztów kredytu z dyrektywą unijną. Sam w sobie nie przesądza, że każda umowa przewidująca takie oprocentowanie automatycznie podlega sankcji kredytu darmowego.
Istotne może być natomiast ustalenie, czy konstrukcja umowy prowadziła również do naruszenia ustawowych obowiązków informacyjnych kredytodawcy, w szczególności dotyczących całkowitej kwoty kredytu, oprocentowania lub kosztów zobowiązania.
W przypadku sankcji kredytu darmowego trzeba ponadto uwzględnić termin do skorzystania z uprawnienia, wynikający z art. 45 ust. 5 ustawy.
Szerzej zasady tej instytucji zostały omówione w odrębnym artykule: Sankcja kredytu darmowego – jak odzyskać koszty kredytu konsumenckiego?.
Tak. Wyrok TSUE nie stanowi nowelizacji ustawy, która zaczęła obowiązywać 23 kwietnia 2026 r.
Trybunał dokonał wykładni przepisów dyrektywy 2008/48/WE, czyli regulacji obowiązującej już wcześniej.
W konsekwencji znaczenie orzeczenia nie ogranicza się automatycznie do umów zawartych po dniu jego ogłoszenia. Może ono być istotne również dla wcześniejszych umów kredytowych podlegających interpretowanym przepisom.
Nie oznacza to jednak, że każda historyczna umowa może być obecnie skutecznie zakwestionowana.
Należy uwzględnić przepisy właściwe dla danego stosunku prawnego, treść umowy, ewentualne przedawnienie roszczeń oraz terminy odnoszące się do konkretnych uprawnień konsumenta.
Podstawowe znaczenie ma analiza dokumentacji kredytowej, przede wszystkim samej umowy, formularza informacyjnego oraz harmonogramu spłat.
Warto zwrócić uwagę na następujące kwestie:
Odpowiedzi na te pytania pozwalają określić, czy istnieją podstawy do szczegółowej analizy prawnej.
Niekiedy konieczne jest również uzyskanie od banku szczegółowego zestawienia rozliczeń, aby ustalić rzeczywistą podstawę naliczania oprocentowania.
Dochodzenie roszczeń bez wcześniejszego zweryfikowania dokumentacji i wyliczeń może prowadzić do nieprawidłowego określenia żądania.
Osoba, która podejrzewa, że bank naliczał odsetki od prowizji lub ubezpieczenia kredytu, powinna przede wszystkim ustalić, czy jej umowa odpowiada konstrukcji zakwestionowanej przez Trybunał.
Jeżeli analiza potwierdza nieprawidłowości, kolejnym etapem może być przygotowanie reklamacji, wezwania do odpowiedniego rozliczenia kredytu albo żądania zwrotu nienależnych świadczeń.
W razie odmowy ze strony banku możliwe jest rozważenie postępowania sądowego.
Nie należy natomiast na podstawie samego wyroku jednostronnie zaprzestawać spłaty rat ani zakładać, że całe zadłużenie wygasło.
Nawet uzasadnione zastrzeżenia wobec sposobu naliczania kosztów nie znoszą automatycznie obowiązku zwrotu udostępnionego kapitału.
Czy wyrok TSUE oznacza zakaz pobierania prowizji przez banki?
Nie. Wyrok dotyczy stosowania stopy oprocentowania do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu, a nie generalnego zakazu pobierania prowizji.
Czy mogę dochodzić roszczeń, jeżeli mój kredyt został już spłacony?
Całkowita spłata kredytu nie wyklucza sama w sobie dochodzenia roszczeń dotyczących wcześniejszych rozliczeń. Należy jednak zbadać podstawę żądania i kwestie terminowe.
Czy każde ubezpieczenie kredytu jest kosztem, od którego nie wolno naliczać odsetek?
Konieczne jest ustalenie, czy dana składka stanowi element całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta. Szczególnego znaczenia nabiera ubezpieczenie wymagane do uzyskania kredytu na warunkach przedstawionych w ofercie.
Czy wyrok TSUE automatycznie daje prawo do darmowego kredytu?
Nie. Zastosowanie sankcji kredytu darmowego wymaga odrębnego ustalenia przesłanek wynikających z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. stanowi ważny punkt odniesienia w sporach o prawidłowość naliczania odsetek od kosztów kredytu konsumenckiego.
Otwiera możliwość podnoszenia konkretnych zarzutów dotyczących konstrukcji umowy i sposobu rozliczeń, ale nie zastępuje analizy indywidualnej sytuacji kredytobiorcy.
Kancelaria Adwokacka Adwokat Tomasz Kiereś w Cieszynie świadczy pomoc prawną w sprawach dotyczących umów kredytowych, oceny ich postanowień oraz dochodzenia roszczeń związanych z nieprawidłowymi rozliczeniami.
W celu ustalenia możliwości przeprowadzenia analizy umowy można skorzystać z formularza kontaktowego kancelarii.
Stan prawny: 28 października 2026 r.
Podstawa prawna: ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1362), w szczególności art. 5, art. 30 i art. 45; dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE, w szczególności art. 3 lit. g) i j) oraz art. 10 ust. 2; wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r., C-744/24, ECLI:EU:C:2026:337.
Informacja: Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Ocena możliwości dochodzenia roszczeń wymaga analizy konkretnej umowy i dokumentacji kredytowej.
Powrót
Skontaktuj się z nami już dziś i umów na konsultację. Nasz zespół ekspertów zadba o Twoje interesy i pomoże znaleźć najlepsze rozwiązanie prawne.
Kancelaria Adwokacka Adwokat Tomasz Kiereś
ul. Mennicza 1
43 - 400 Cieszyn
tel. kom. +48 507 400 359
t.kieres@adwokat-cieszyn.pl
www.adwokat-cieszyn.pl